Ви ги претставуваме одобрените проекти во категоријата на мали грантови при програмата за поддршка на млади еколози „д-р Љупчо Меловски” за 2022ра година. Се надеваме дека проектите во оваа категорија ќе бидат поттик за младите истражувачи да останат во полето на екологијата и да придонесат кон научната работа во Македонија.

 

  1. Проценка на состојбата на популациите на модра боровинка (Vaccinium myrtillus и Vaccinium uliginosum) и нивниот ресурсен и економски потенцијал на планината Кожуф

 Раководител:  Филип Тодоров

Резиме: Боровинките во Р.С Македонија претставуваат значаен природен ресурс што обезбедува дополнителен приход за голем број луѓе. Системите за собирање, лиценцирање, контрола и мониторинг сè уште не се добро развиени во поголемиот дел од Македонија што врши притисок врз популациите на дивите видови, доведувајќи до неодржлива употреба. Целта на овој проект е проценка на економскиот потенцијал врз основа на одржливата употреба на модра боровинка (Vaccinium myrtillus и Vaccinium uliginosum) на планината Кожуф, преку теренска проценка на годишното производство на плодови и лисја заедно со хемиска карактеризација на исите и анализа на важноста на боровинките за локалното население.

Целта на истражувањето ќе се постигне преку истражување на следните хипотези, односно преку давање одговори на следните прашања:

Дали годишно собраните количини на модра боровинка на планината Кожуф се одржливи?

  1. Колкава количина годишно се собира?
  2. Колкав е ресурсниот потенцијал?
  3. Колкава е годишната продукција?
  4. Која е содржината на активни компоненти и колкав е економскиот потенцијал на модрата боровинката?

 

2. РАЗОТКРИВАЊЕ НА ДИВОРАСТЕЧКИ КАНАБИС НА ТЕРИТОРИЈАТА НА МАКЕДОНИЈА

 Раководител:  Јована Ѓорѓиевска

Резиме: Научниот интерес за канабисот (Cannabis sativa L.)  експоненцијално расте во последните 30 години поради откривањето на полезни фитохемиски компоненти, како и со проучувањето на човековиот ендоканабиноиден систем. Согласно ова, беа иницирани промени во законодавството со легализација на употребата на канабис во медицински цели. Канабисот е растение кое порано било култивирано како важно индустриско растение но може да се сретне како диворастечко во Р. С. Македонија. Цел на овој проект е да се истражи дали има диворастечки канабис во Македонија и дали има комерцијална вредност, преку локализирање на места каде расте, собирање на растителен материјал, негова морфолошка и фитохемиски карактерзација. Добиените резултати ќе бидат соодветно дисеминирани и ќе придонесат кон валоризација на ова растение и развивање на свесноста за постоење на автохтон канабис во Македонија, за неговото значење и како да се промени практиката од негово намерно уништување кон негово зачувување.

Целта на истражувањето ќе се постигне преку истражување на следните хипотези, односно преку давање одговори на следните прашања:

Дали постои диворастечки канабис – Cannabis sativa во Македонија и дали има комерцијална вредност?

  1.  На кои локалитети може да се најде диворастечки канабис во Македонија?
  2. Дали има детерминантни морфолошки разлики кај диворастечкиот канабис во Македонија споредено со другите видови?
  3. Дали има карактеристичен фитохемиски профил диворастечкиот канабис во МКД?

 

3. Диверзитет, таксономија и дистрибуција на родот Dryopteris Adans. на планината Кожуф – 37 години по флората на Мицевски

 Раководител:  Ана Варелова

Резиме: Dryopteris е космополитски род на папрати, кој опфаќа видови со разновидни опсези на живеалишта и морфологии. Хибридизацијата и апомиксисот се главните причини за потеклото на некои видови, морфолошки одделени со дискретни карактеристики (Fraser-Jenkins, 2007), кои особено го отежнуваат процесот на идентификација.Со проектот ќе се добијат податоци за дистрибуцијата и диверзитетот на родот Dryopteris на планината Кожуф, преку анализа на морфолошките карактеристики на видовите и преку анализа на површината, обликот и димензиите на спорите. Ова истражување e продолжеток на дводецениски напори да се потврди присуството на видовите од родот Dryopteris и на објавените податоци за родот на национално ниво (Melovski, 2016), каде папратите од планината Кожуф не се опфатени.Проектот претставува продолжување на таксономските истражувања на еден од најкомплексните родови на папрати во Европа, ќе го надмине недоволното познавање на овие видови и ќе оствари едно активно, континуирано проучување на комплексна група организми.

Целта на истражувањето ќе се постигне преку истражување на следните хипотези, односно преку давање одговори на следните прашања:

 Каква е разновидноста на видовите и хибридите од родот Dryopteris на Кожуф?

  • Какво е распространувањето на сите утврдените видови и хибриди и со колкава абундантност се застапени нивните популации?
  • Каква е состојбата на популациите на регистрираните видови и хибриди и кои се заканите и притисоците во нивните живеалишта?

 

4. Влажни ливади во Преспа – природен филтер од загадување на Преспанско Езеро од вештачки ѓубрива

 Раководител:  Драгана Пеликудовска

Резиме: Влажните ливади во Преспа се значајни екосистеми со специфични биогеохемиски процеси кои обезбедуваат многубројни екосистемски услуги: прочистување на води, задржување на хранливи и минерални материи, секвестрација на јаглерод, богата биолошката разновидност итн. Главните закани за уништување на овие хабитати во Преспа доаѓаат од земјоделските активности, главно преку трансформација на влажните ливади во обработливо земјиште. Во проектот ќе се спроведат експериментални истражувања во кои главен фокус ќе биде улогата на  влажните ливади во задржување на хранливите материи и тешки метали од вештачките ѓубрива кои се користат во земјоделско производство. На овој начин ќе се истакне важноста на овие хабитати како филтер за овие материи кои доспеваат и до Преспанското Езеро, а со тоа ќе се потенцира  потребата за нивно правило користење, управување и заштита во заштитеното подрачје Парк на природа „Езерани“.

Целта на истражувањето ќе се постигне преку истражување на следните хипотези, односно преку давање одговори на следните прашања:

  • Каков е хемискиот состав на почвата во влажните ливади?
  • Колкаво е загадувањето со вештачки ѓубрива?
  • Која е улогата на почвата во задржување на вештачките ѓубрива?

 

5. Микодиверзитетот во стари шуми во националниотпарк Маврово

 Раководител:  Ива Николовска

Резиме: Целта на проектот е да се истражи видовото разнообразие на габите во старите шуми на подрачјето на НП Маврово. Старите шуми се шумски заедници кои не биле експлоатирани од страна на човекот и во кои се зачувани стари дрвја и паднати стебла. Старите дрвја се погодни супстрати и микоризни партнери на голем број видови габи, а посебно се значајни паднатите стебла кои не се отстранети од шумата и на кои се развиваат различни видови габи.Во старите шуми спаѓаат и девствените букови шуми кои ги има на планината Кораб – с.Жужње, еден од локалитетите кои што е планиран за да биде истражен. Тие се реткост во нашата држава и не се доволно истражени, а посебнозаовој локалитет речиси и да нема податоциза микодиверзитетот. Со истражувањена овие заедници очекуваме да придонесеме кон запознавање на разнообразитетона габите во ова значајно подрачје, кое претставува национален парк. Поради сето наведено,старите шуми претставуваат одличен предизвик за истражувањеод миколошки аспект.

Целта на истражувањето ќе се постигне преку истражување на следните хипотези, односно преку давање одговори на следните прашања

  • Во НП Маврово постои значителен неоткриен микодиверзитет, особено во старите шумски заедници (букова-девствена шума, елова и смрчова шума).
  • Различните заедници во НП Маврово се дом за редок и загрозен микодиверзитет.

 

6. Застапеност на микроорганизми во глацијални езера од националниот парк Пелистер: Одговор кон условите на животната средина (MICRO ECO ICE)

 Раководител:  Никола Радмановиќ

Резиме: Националните паркови претставуваат засебни засолништа за мноштво природни богатства кои нужно мораат да се заштитат од штетните ефекти на човековиот интерес. Заштитата на овие национални богатства се постигнува преку постојан мониторинг на сите осознаени валоризирани био-геолошки ресурси. Притоа, потребна е темелна разработка на сите макро/микроскопски елементи на овие екосистеми. Пелистерските очи претставуваат глацијални езера за кои не постојат податоци за нивната микробна екологија. Микроорганизмите, членови на овие глацијални екосистеми, имаат активна улога во бројни биолошки и еколошки процеси (Liu и сор., 2017; Liu и сор., 2019). Посебен притисок постои бидејќи глацијалните езера се меѓу најранливи елементи на биосферата во рамките на глобалните климатски промени (Jiang и сор., 2019). Предложениот проект се стреми кон евалуација на хетеротрофната микрофлора присутна во овие природни богатсва, вклучувајќи потенцијални антропогени контаминанти, во функција на физичките параметри на водата и сезоналната промена на условите. Испитување на овие уникатни езера претстатвува императив за определување на ранливоста на овие непроценливи екосистеми.

Целта на истражувањето ќе се постигне преку истражување на следните хипотези, односно преку давање одговори на следните прашања:

  • Постојат разлики во микрофлората на различните езера (Altinoluk-Mimiroglu и Camur-Elipek, 2018; Liao и сор., 2019)
  • Постои сезонална варијација од пролет до лето на испитаните физичко-хемиски и микробиолошки параметри (Reed и Hicks, 2011)
  • Очекуваме присуство на контаминанти кај малото езеро (Dimitrov и сор., 2016)

 

7. Микроорганизми како индикатори за контаминација на минерални води од термални извори на Р.С.Македонија

 Раководител:  Огнен Бошковски

Резиме: Природните минерални и термални извори претставуваат недоистражени богатства од непроценлива еко-културолошка вредност (Gorgieva и Popovski, 2007). Овие извори претставуваат тема на екстензивна антропогена експлоатација. Притоа, незначително внимание е посветено кон биодиверзитетот на овие природни богатства. Дополнително, степененот на антропогена оштета извршена врз истите е ретко дискутирана тема во јавен дискурс вон законските поставени граници на дозволени контаминанти.  Целта на предложениот проект претставува темелна микробиолошка анализа на минералните извори при локалитетите Негорци, Проевце, Катланово, Штип и Дебар.  Овие геотермални-минерални извори се значајни културолошки објекти под интензивна локална употреба. Моментално постои голем еколошки интрес за проучување на микроорганизми кои се способни да живеат во екстремни услови како што се високи температури и концентрации на минерали (Sagova-Mareckova и сор., 2021; Hui и сор., 2021). Покрај тоа, многу малку информации за автохтоните микроорганизми кои живеат во такви термални води моментално постојат во Р.С.Македонија. Добиените резултати би послужиле како основа за покренување на идни конзервациски обиди и би служеле како први податоци од овој тип.

Целта на истражувањето ќе се постигне преку истражување на следните хипотези, односно преку давање одговори на следните прашања:

  • Главна хипотеза: Природните геотермални-минерални извори на различните локалитети имаат различна хетеротрофна и олиготрофна микрофлора.
  • Подхипотеза: Разликите во бројноста на присутната хетеротрофна и олиготрофна микрофлора зависат од антропогена активност.
  • Подхипотеза: Разликите во бројност на присутната хетеротрофна и олиготрофна микрофлора зависат од разликите во физичко-хемиските карактеристики на водите.

 

8. Конзервација на ендемични растителни видови од локалитетот Алшар

 Раководител: Лина Гегоска

Резиме: Проектот „Конзервација на ендемични растителни видови од локалитетот Алшар“ претставува значаен придонес кон определувањето на статусот на двете многу ретки и ендемични темјанушки Viola arsenica и Viola allschariensis. Со определување на големината на популациите, заканите, како и со воспоставувањето на мониторинг површините ќе се овозможи да се утврди загрозеноста на видовите и да се преземат конзервациски мерки. До сега не се правени истражувања за определување на големината на популациите и овој проект е многу значаен бидејќи ќе овозможи, меѓу другото, и надополнување на податоците кои се неопходни за проценка на видовите согласно IUCN методологијата. Во проектот ќе бидат вклучени студенти и засегнати страни кои ќе имаат можност да присуствуваат на теренските активности и обуки. Особено важен сегмент е ex-situ заштитата на растенијата во рамките на Ботаничката градина при ПМФ во Скопје преку одгледување на витални популации и колекционирање на семенски материјал.

Целта на истражувањето ќе се постигне преку истражување на следните хипотези, односно преку давање одговори на следните прашања:

  • Каква е состојбата со популациите со алшарските темјанушки?
  • Дали има и кои се заканите на хабитатот?
  • Согласно утврдените закани да се предвидат мерки кои може да се преземат, во наредниот период, за подигнување на конзервацискиот статус на повисоко ниво?
  • Дали населението е доволно запознаено со флористичките вредности на локалитетот?

 

 

 

Start typing and press Enter to search