Ни претставува огромно задоволство да ви ги претставиме одобрените проекти во категоријата на средни грантови при програмата за поддршка на млади еколози „д-р Љупчо Меловски” за 2021ва година.

Им посакуваме многу успех на кандидатите и веруваме дека нивниот ангажман на проектите ќе биде вистинска отскочна даска кон успешни кариери како идни еколози! Следните проекти ќе бидат спроведени:

 

  1. Развивање и примена на методи за следење на испарливи и полуиспарливи органски соединенија во воздухот во Скопје

 Раководител:  Ивона Софрониевска

Активно земање примероци од SVOCs на PUF филтри

Резиме: Целта на проектот е развивање и примена на методи за анализа на полуиспарливи и испарливи сусптанци во воздухот кои ќе овозможат да се соберат податоци за нивното присуство и концентрации. Притоа ќе служат и за утврдување на влијанието нa две депонии: една со хемиски отпад и една со комунален отпад во Скопје. Ова ќе бидат први испитувања од овој вид кај нас и ќе поттикнат внесување и на органските супстанци во воздухот во редовниот мониторинг. Испитувањето на аерозагадувањето со овие соединенија претставува важен почетен аспект за креирање на одржлива програма за мониторинг и унапредување на праксата за управување со отпад .

Прв извештај (резиме): Оптимизиранa е постапка за активно земање примерок и подготовка на примероци од полуиспарливи органски соединенија (SVOCs), како и услови за нивна анализа со помош на гасна хроматографија спрегната со детектор со зафат на електрони (GC-ECD). Врз основа на добиените резултати може да се заклучи дека методот е успешно развиен и ќе може да се користи за следење на присуство на полуиспарливи органски соединенија во амбиентален воздух во следните месеци.

Втор извештај (резиме): Оптимизирана е постапката за земање, подготовка и анализа на примероци од полуиспарливи органски соединенија (органохлорни пестициди, полихлорирани бифенили и полициклични ароматични јаглеводороди) во воздух. Овие методи за полуиспарливи органски соединенија (SVOCs), заедно со претходно воведените методи за испарливи органски соединенија (VOCs) беа применети за следење на овие две групи на соединенија во амбиентален воздух на неколку локации во Скопје во тек на неколку последователни месеци.

 

 

2. Планинските тресетишта на Шар Планина – дом на еволуцијата на Балканот

 Раководител:  Марија Тренчева

Промивање на почвени проби со полжави

Резиме: Високопланинските тресетишта на Шар Планина се мали фрагментирани екосистеми, остатоци од глацијално-интеграцијалните циклуси кои се богати со реликтни и ендемични видови. По истражувањата на основните екосистемски процеси (2018-2020), во овој проект ќе се фокусираме на три меѓусебно поврзани компоненти: хидролошки процеси, анализи на фитоценологијата и анималниот диверзитет (малакофауна). Овие анализи ќе а) овозможат карактеризација и класификација на шарпланинските тресетишта, б) дадат увид во начинот на нивно функционирање и идентификација на чувствителните процеси (значајни за проценка на нивната ранливост) и в) ќе обезбедат компаративни информации за нивната биолошка разновидност, историски развој и можните еволутивни промени на екосистемите (значајни од конзервациски аспект).

Прв извештај (резиме): За време на првата теренска сезона, на тресетиштата на Шар Планина беа поставени три трансекти со пиезометри и беа колекционирани вкупно 15 проби со вода. Хемиските анализи на водите кои се во тек, имаат за цел дефинирање на нивната трофичност и минерален состав. Дополнително, од сите шест тресетишта предвидени во овој проект, беа колекционирани почвени проби за потребите на истражувањето на малакофауната. Анализите на фитоценолошките снимки отпочнаа со дигитализација на слични фитоценози од соседството (дигитализирани дури 317 снимки), со цел понатамошна софтверска обработка на постоечките снимки и нивно дефинирање.

Втор извештај (резиме): Колекционирањето на површинска и подземна вода продолжи од месец октомври. Хемиски анализи беа спроведени на вкупно 41 проба, додека од податоците преземени од автоматските дата-логери беа анализирани првите податоци за флуктуациите на нивото на подземните води. Во овој временски период поголемо внимание беше посветено на пречистување на колекционираниот почвен материјал и идентификацијата на видови полжави во шест истражувани тресетишта (Церипашина, Студена Река, Турчински Ливади и три тресетишта на локалитетот Бабасаница). Фитоценолошките снимки беа претставени просторно и беа консултирани европски експерти за овој тип на вегетација. Со ова, очекуваме интензивна соработка во претстојниот период со цел дефинирање на фитоценозите на тресетиштата.

 

3. ФЛИНДАН – Биодеградација на пестицидот линдан преку процеси на биоремедијација со филаментозни фунги

 Раководител:  Марија Тодоровска Ивковиќ

Тимот кој работи на истражувањата

Резиме: Не сите микроорганизми кои егзистираат во природата се штетни и патогени. Дел се корисни и пријателски насочени кон човекот и природата бидејќи учествуват во процесите на антибиоза, ферментација, производство на антибиотици, а дел пак имаат способност да ги искористуваат штетните материи од природата, од типот на пестициди кои многу тешко се разградуваат. Проектот е насочен кон биодеградација на пестицидот линдан од почвите со изнаоѓање и искористување на микроорганизми-изолати кои имаат таква способност. Предвидено е издвојување на микроорганизми толерантни на линдан и со воспоставување на методи од адаптација на изолатите до искористување на линданот ќе се овозможи деконтаминација на почвите.

Прв извештај (резиме):  Од почвите на ОХИС и околината на излетничкото место Пеленица успешно изолиравме над 30-тина филаментозни фунги кои имаат веќе-развиени екофизиолошки адаптации за толеранција на разорните форми на хексахлорциклохексанот – линдан. Истите ги прочистивме до добивање на микробиолошки чисти култури, подготвени за натамошните тестови при процесот на пронаоѓање на идниот биоремедијатор на пестицидот линдан и неговите пернициозни изомери. Секоја култура посебно се карактеризираше на макроскопско – културелно и микроскопско – морфолошко ниво, со заклучок дека способноста за справување со линдан претставува метаболичка адаптација присутна кај разновидна физиономска групација на мувли и виши фунги.

Втор извештај (резиме): Проектните активности во рамките на овој квартал се посветија кон темелно профилирање на добиените изолати за нивните биодеградациски капацити. Со таа цел, толерантноста на индивидуалните култури се кон HCH во медиумот се евидентираше на различни концентрации во градиент од 10 до 200 ppm. Криви на толеранција се конструираа соодветно за секој изолат, и последователно определени изолати преминаа во фокус за директни тестови за биодегрдација преку воочување на падот на концентрацијата на HCH како резултат од метаболичката активност на културата од интерес. Дополнително, откако овие култури покажаа успешна биодеградација преку HPLC-GC, сите изолати се испитаа за способноста да растат во медиум со единствен извор на јаглерод во форма на HCH. Прираст во биомаса при вакви услови би значело, по пат на екстраполација, дека сите изолати располагаат со способноста да реализираат биодеградација со механизмите приустни кај изолатите претходно тестирани со HPLC-GC. Повторно сите изолати покажаа способност за раст, сугерирајќи на автономна способност за HCH катаболизам независно од останатите членови на еколошката заедница. Следниот чекор се состоеше од испитување на параметрите за умножување на изолатите, како индивидуални култури и како консорциум за потребите на создавање на препарат кој може да се евалуира на полутеренски и теренски услови. Согласно, полулабораториски пилот модел се конструира базиран на почва со 20 ppm HCH. Апликацијата на биопрепарат од нашите изолатите во рамките на 20 дена постигна до 42% пад на концентрацијата на HCH, ветувајќи потенцијал за да постигне биодеградација при in situ тестовите.

4. Конзервација на стено-ендемичниот реликтен вид Thymus oehmianus и субендемитот Viola kosaninii од флората на Република Северна Македонија

 Раководител:  Сара Цветаноcка

Живеалиштата на Viola kosaninii предизвик за нашиот тим

Резиме: На територијата на Република С. Македонија се развиваат преку 3700 растителни видови, од кои покрај 117-те ендемични, се наоѓаат и голем број реликтни и ретки видови, заради што Македонија се смета за една од жешките точки за оваа група организми во Европа. Предмет на истражување на овој предлог-проект се стено-ендемитот и реликтен вид Thymus oehmianus и субендемитот Viola kosaninii, видови кои се наоѓаат на Приоритетната Црвена Листа на македонската флора. Ќе биде оцененет нивниот статус на засегнатост и во однос на тоа ќе се воспостават мониторинг протокли и ќе се предложат мерки за нивна понатамошна заштита.

Прв извештај (резиме): Изработени се соодветни документи за видовите со потребните литературни и хербариумски податоци, изработен е и образец за прибирање на податоци од терен. При теренските активности беа направени вегетациски снимки на хазмофитска вегетација, исто така беа броени единки на Viola kosaninii и земени соодветни податоци за истите на неколку точки. Неколку единки и соодветна почва беа пренесени во објектот за аклиматизација во Ботаничката градина, каде успешно виреат.

Втор извештај (резиме): Со досегашните теренски активности посетени се 2 локалитети, Козјак и строгозаштитеното подрачје „Јасен“. Направени се 5 вегетациски снимки на хазмофитска вегетација, исто така беа изброени во просек по 25 единките на Viola kosaninii, и вкупно 25 единки од Thymus oehmianus, податоци кои ќе придонесат во идниот период да се одредaт густините на популациите. Три единки од кошаниновата темјанушка и една добро развиена едника од емовата мајчина душичка со соодветна подлога беа пренесени во Oбјектот за аклиматизација во Ботаничката градина, каде успешно виреат. Собран е и семенски материјал од Th. oehmianus кој се чува во семенската збирка на Ботаничката градина.

 

 

 

 

 

Start typing and press Enter to search